English
中文 (中国)Sau thời gian ngắn tăng trưởng mạnh mẽ, xuất khẩu dừa tươi của Việt Nam đang xuất hiện những dấu hiệu bất ổn. Hiện giá dừa tươi tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chỉ còn 30.000- 40.000 đồng/chục 12 trái, tương đương 5.000- 6.000 đồng/kg đối với hàng đạt chuẩn xuất khẩu mức thấp nhất kể từ khi Việt Nam chính thức xuất khẩu chính ngạch dừa tươi sang Trung Quốc vào tháng 10-2024.
Ông Trương Tấn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Dừa Năng Lượng (Vĩnh Long), cho biết thị trường đang trong giai đoạn cung vượt cầu do bước vào mùa mưa, năng suất tăng trong khi sức tiêu thụ giảm. Tuy nhiên, theo ông Cao Bá Đăng Khoa Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam, việc giá dừa giảm sâu không chỉ do yếu tố mùa vụ mà còn là dấu hiệu của “cú sốc thị trường”.
Ông Khoa cho rằng ngành dừa tươi đang phát triển quá “nóng”, dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp thu mua, xuất khẩu mà không kiểm soát chất lượng. “Có những container dừa tươi xuất sang Trung Quốc như ‘nồi lẩu thập cẩm’, lẫn lộn các giống, kích cỡ, hương vị khác nhau. Kết cục là khách hàng trả hàng, doanh nghiệp phải chở về bán rẻ trong nước,” ông nói.
Theo ông Khoa, trong chuyến làm việc gần đây với Hiệp hội Trái cây TP Bằng Tường (Trung Quốc), đối tác nhập khẩu cũng phản ánh tình trạng dừa Việt Nam không đồng nhất về chất lượng. “Mỗi lần mua là một chất lượng khác, rất khó giữ uy tín với người tiêu dùng,” ông dẫn lời đối tác.
Thực tế, Việt Nam hiện có tới 16 giống dừa tươi uống nước, mỗi vườn thường trồng xen nhiều loại, trong khi nhà vườn lại muốn thương lái thu mua toàn bộ. Điều này khiến việc phân loại và tuyển chọn khi xuất khẩu gặp nhiều khó khăn. Theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, muốn phát triển bền vững, ngành dừa cần được quy hoạch bài bản, chuẩn hóa giống, tăng cường truy xuất nguồn gốc và minh bạch trong chuỗi cung ứng thay vì phát triển tự phát như thời gian qua. Nông dân cần ghi nhật ký canh tác, điều vốn rất ít người thực hiện.
Tại thị trường Mỹ, ông Cao Bá Đăng Khoa cho biết ông từng khảo sát một siêu thị ở Chicago, nơi giá bán lẻ dừa tươi lên tới 4,39 USD/trái (gần 120.000 đồng). Dư địa còn rất lớn, nhưng các thị trường cao cấp như Mỹ, EU lại đặt ra yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn sản xuất bền vững, trách nhiệm xã hội và thương mại công bằng những yếu tố mà ngành dừa Việt Nam vẫn đang yếu.
Từ sự việc của ngành dừa, nhiều người liên tưởng đến những gì từng xảy ra với thanh long và sầu riêng hai loại trái cây từng là “ngôi sao xuất khẩu” của Việt Nam. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết thanh long từng mang về hơn 1 tỉ USD/năm nhưng nay chỉ còn khoảng 500 triệu USD/năm do mất dần tính cạnh tranh.
Với sầu riêng loại quả từng “gây bão” xuất khẩu sau giai đoạn tăng trưởng kỷ lục đầu năm 2024, thị trường này đã chững lại khi Trung Quốc siết kiểm soát tồn dư cadimi và chất vàng ô, khiến lượng xuất khẩu giảm tới 80%. “Sầu riêng là cây khó trồng, Trung Quốc đã thử nghiệm ở đảo Hải Nam nhưng chưa thành công, đó là lợi thế của Việt Nam. Tuy nhiên, nếu chúng ta không nâng cao chất lượng và quy trình sản xuất, lợi thế này cũng sẽ sớm mất,” ông Nguyên cảnh báo.
Những biến động nối tiếp ở sầu riêng, thanh long và nay là dừa tươi cho thấy một điểm chung: chất lượng và quản trị chuỗi giá trị chính là “chìa khóa sinh tồn” cho nông sản Việt Nam. Muốn giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu, doanh nghiệp và nông dân cần cùng nhau chủ động kiểm soát chất lượng, đầu tư đổi mới công nghệ và xây dựng thương hiệu bền vững trước khi “trái ngọt” xuất khẩu biến thành “trái đắng” vì tăng trưởng quá nhanh.
(Nguồn: Sưu tầm)