English
中文 (中国)Hiệp hội Dừa Việt Nam dự báo kim ngạch xuất khẩu sản phẩm dừa năm 2025 đạt khoảng 1,1–1,15 tỷ USD, tăng 20–25% so với năm 2024. Ngành dừa hiện là nguồn sinh kế của gần 390.000 hộ nông dân, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp và xuất khẩu của Việt Nam. Không chỉ mang giá trị kinh tế, cây dừa còn có ý nghĩa sinh thái lớn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Áp lực từ biến đổi khí hậu và cấu trúc sản xuất
Tại Bến Tre (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) – trung tâm của ngành dừa Việt Nam tình trạng xâm nhập mặn năm 2024 đã lan sâu hơn 40 km với độ mặn lên tới 4‰. Cùng với đó, việc canh tác kéo dài theo hướng lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật khiến đất suy thoái nghiêm trọng, hàm lượng hữu cơ chỉ còn khoảng 0,4%.
Theo dự báo, trong vòng 5 – 10 năm tới, hơn 30.000 ha dừa trên cả nước sẽ bước vào giai đoạn lão hóa, đòi hỏi tái canh quy mô lớn để tránh nguy cơ đứt gãy nguồn cung nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu. Ở góc độ kinh tế – xã hội, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún vẫn là điểm nghẽn lớn của ngành. Nông dân khó tiếp cận vốn, công nghệ, thiếu liên kết chuỗi, khiến thu nhập bấp bênh và vị thế đàm phán yếu trong chuỗi giá trị.
Thách thức từ các thị trường xuất khẩu lớn
Song song với những vấn đề nội tại, ngành dừa Việt Nam còn đối mặt với sức ép ngày càng gia tăng từ thị trường quốc tế. Các thị trường trọng điểm như EU, Bắc Mỹ và Nhật Bản đang siết chặt các yêu cầu liên quan đến minh bạch chuỗi cung ứng, chứng nhận hữu cơ (Organic), tín chỉ carbon, chống phá rừng (EUDR) và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Những tiêu chuẩn này buộc ngành dừa phải thay đổi cách tiếp cận, từ mô hình sản xuất dựa vào mở rộng diện tích sang mô hình phát triển bền vững, truy xuất được nguồn gốc và giảm phát thải.
Trước những thách thức đó, Công ty cổ phần Xuất Nhập Khẩu Bến Tre (Betrimex) đã triển khai dự án “Tái sinh vườn dừa – Xanh hóa tương lai” trong giai đoạn 2015-2026, tập trung tại các vùng sinh thái dừa trọng điểm của Đồng bằng sông Cửu Long. Trong giai đoạn 2015-2022, doanh nghiệp triển khai chương trình 10.000 ha vườn dừa hữu cơ, từng bước chuyển đổi phương thức canh tác truyền thống sang hữu cơ, cải thiện chất lượng đất, năng suất và thu nhập của nông dân.
Từ 2023 đến 2026, dự án được mở rộng theo hướng tái canh chiến lược, kết hợp trồng mới, xen canh và phục hồi đất, nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định và lâu dài cho ngành chế biến. Sau hơn 10 năm triển khai, dự án đã hình thành 15.000 ha dừa đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế, tạo vùng nguyên liệu xanh, bền vững và nâng cao giá trị trái dừa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Gắn kết nông dân và chuyển đổi số
Bên cạnh sản xuất hữu cơ, Betrimex đưa mô hình Thương mại công bằng (Fairtrade) vào hợp tác với nông dân thông qua các hợp tác xã tại Thạnh Phú Đông, Long Mỹ, Cẩm Sơn và Hưng Lễ. Mô hình này giúp nông dân được bảo vệ bởi mức giá tối thiểu và tiếp cận Quỹ phúc lợi Fairtrade để đầu tư cho giáo dục, y tế và hạ tầng sản xuất.Hướng tới giai đoạn 2025-2026, doanh nghiệp tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số thông qua ứng dụng IoT trong theo dõi đất nước, cảnh báo sớm xâm nhập mặn và tích hợp dữ liệu vào Farmer App. Các giải pháp này kết hợp với Fintech nhằm hỗ trợ tín dụng dựa trên lịch sử canh tác của nông hộ.
Hướng đi bền vững cho ngành dừa Việt Nam
Những nỗ lực trên đã được ghi nhận khi dự án “Tái sinh vườn dừa – Xanh hóa tương lai” được vinh danh tại Human Act Prize 2025 ở hạng mục Dự án bền vững. Theo ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ NN&MT), đây là mô hình tiêu biểu khi doanh nghiệp xây dựng được 15.000 ha dừa sản xuất theo chuẩn hữu cơ, góp phần định hình hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam. Việc tích hợp Agtech – Foodtech – Fintech, phát triển kinh tế tuần hoàn và tài chính xanh đang cho thấy một lộ trình rõ ràng để ngành dừa không chỉ ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
(Nguồn: Sưu Tầm)