English
中文 (中国)Năm 2025 đánh dấu bước tăng trưởng nhảy vọt của ngành hàng sầu riêng Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 4 tỷ USD, chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước. Tuy nhiên, song hành với tăng trưởng nóng là những thách thức ngày càng rõ nét về chuẩn hóa vùng trồng, kiểm soát chất lượng và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực quản lý toàn ngành.
Diện tích tăng nhanh, quản lý theo sau
Trong vòng 10 năm qua, diện tích trồng sầu riêng trên cả nước đã tăng gần gấp 6 lần, đạt khoảng 180.000 ha với sản lượng vượt 1,5 triệu tấn. Tây Nguyên hiện là vùng trồng sầu riêng lớn nhất cả nước, với quy mô hơn 75.000 ha, đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng và xuất khẩu.Riêng tại tỉnh Đắk Lắk, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, diện tích sầu riêng đạt khoảng 44.900 ha. Trong đó, tỉnh đã hình thành 269 vùng trồng với tổng diện tích khoảng 7.400 ha được cấp mã số, cùng 40 cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu. Đối với sầu riêng đông lạnh, toàn tỉnh hiện có 16 cơ sở đóng gói được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt mã số xuất khẩu. Sầu riêng quả tươi của Đắk Lắk đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản và Mỹ, với kim ngạch năm 2025 ước đạt khoảng 1,1 tỷ USD, trở thành mặt hàng chủ lực trong cơ cấu nông sản xuất khẩu của địa phương.
Nhiều hạn chế trong tổ chức sản xuất
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, bà Đặng Thị Thủy cho biết, dù đóng vai trò quan trọng trong kinh tế nông nghiệp của tỉnh, ngành hàng sầu riêng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Phần lớn các vùng sản xuất còn mang tính manh mún, nhỏ lẻ; quy trình canh tác và kiểm soát sinh vật gây hại chưa được tuân thủ nghiêm ngặt.
Thực tế vẫn tồn tại tình trạng người dân sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật vượt quá số lần khuyến cáo; thậm chí sử dụng các loại hóa chất ngoài danh mục cho phép. Hệ quả là một số lô hàng xuất khẩu đã bị cảnh báo vi phạm quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và khả năng duy trì thị trường.
Bên cạnh đó, mối liên kết giữa nông dân với hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, chưa hình thành được chuỗi giá trị bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ. Đây cũng là hạn chế mang tính phổ biến của ngành sầu riêng trên phạm vi cả nước, khiến hoạt động tiêu thụ tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Xuất khẩu phụ thuộc lớn vào tuân thủ tiêu chuẩn
Từ góc độ thị trường, số liệu của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho thấy Trung Quốc tiếp tục là thị trường trọng điểm, chi phối mạnh mẽ xu hướng tăng trưởng của ngành sầu riêng Việt Nam. Tuy nhiên, diễn biến xuất khẩu trong năm 2025 cho thấy sự phân hóa rõ rệt.
Trong nửa đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng giảm do Trung Quốc siết chặt kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các tiêu chuẩn kỹ thuật. Từ quý III/2025, xuất khẩu bắt đầu phục hồi khi doanh nghiệp tăng cường chuẩn hóa mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc; đồng thời, các cơ quan chức năng phối hợp hiệu quả hơn trong tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật, giúp hoạt động thông quan dần ổn định.
Tính đến hết tháng 11/2025, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc đạt gần 885.000 tấn, với giá trị khoảng 3,24 tỷ USD. Thực tế này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu sầu riêng không thể chỉ dựa vào mở rộng diện tích hay tận dụng nhu cầu thị trường, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào mức độ tuân thủ tiêu chuẩn và năng lực tổ chức sản xuất của toàn ngành.
Triển vọng phụ thuộc vào năng lực quản lý
Đánh giá triển vọng thời gian tới, ông Lê Minh Tâm Giám đốc Công ty TNHH Thương mại nông sản Thiện Tâm cho rằng nhu cầu đối với sầu riêng vẫn tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, khả năng duy trì và mở rộng thị phần của sầu riêng Việt Nam tại các thị trường trọng điểm phụ thuộc lớn vào việc mở rộng và quản lý hiệu quả mã số vùng trồng, kiểm soát chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời giữ ổn định chất lượng và nguồn cung. Theo các chuyên gia, chỉ khi nâng cao năng lực quản lý ngành hàng từ sản xuất, chế biến đến xuất khẩu, sầu riêng Việt Nam mới có thể duy trì đà tăng trưởng bền vững trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.