English
中文 (中国)Trung Quốc thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới đang gia tăng kiểm soát chất lượng với mặt hàng này. Điều đó khiến xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sụt giảm mạnh trong nửa đầu năm 2025, tạo ra thách thức lớn nhưng cũng mở ra cơ hội để ngành trái cây Việt Nam thay đổi.
Xuất khẩu sầu riêng Việt Nam giảm tốc vì Trung Quốc siết chặt
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Trung Quốc đã áp dụng hàng loạt biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn đối với sầu riêng nhập khẩu sau khi phát hiện một số lô hàng từ Việt Nam chứa chất vàng O và hàm lượng cadmium vượt ngưỡng cho phép. Các lô hàng vi phạm sẽ bị trả lại, tiêu hủy hoặc thậm chí đình chỉ đơn vị xuất khẩu. Ngay lập tức, thông tin này tác động mạnh đến ngành rau quả, vốn coi sầu riêng là “ngôi sao mới nổi” trong xuất khẩu. Sáu tháng đầu năm 2025, kim ngạch toàn ngành rau quả chỉ đạt hơn 3 tỷ USD, giảm gần 10% so với cùng kỳ 2024. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc lượng xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc giảm sút mạnh.
Trung Quốc kiểm soát gắt gao nhập khẩu
Cơ chế kiểm tra kép
Theo South China Morning Post (SCMP), từ năm 2025, Trung Quốc yêu cầu kiểm tra an toàn thực phẩm theo từng lô hàng, đồng thời áp dụng cơ chế kiểm tra kép:
-
Kiểm định tại nước xuất khẩu.
-
Kiểm tra lần hai tại cửa khẩu nhập.
Điều này khiến chi phí vận chuyển, lưu kho và thời gian thông quan tăng đáng kể, gây áp lực lên chuỗi cung ứng sầu riêng của Việt Nam.
Siết chặt từ cả hai phía
Không chỉ phía Trung Quốc, tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng Bộ Tài nguyên & Môi trường đã yêu cầu siết chặt quản lý chất lượng nông sản, trong đó sầu riêng là trọng điểm. Nếu không đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm, nguy cơ mất thị trường Trung Quốc hoàn toàn có thể xảy ra.
Thách thức cạnh tranh khu vực
Hiện tại, sầu riêng Việt Nam cạnh tranh trực tiếp với các nước cung ứng lớn như Thái Lan, Malaysia, Philippines và Campuchia. Trong đó, Thái Lan vẫn giữ vững vị trí số 1 tại thị trường Trung Quốc. Một quả sầu riêng nặng khoảng 6kg tại Trung Quốc có thể bán với giá 200 nhân dân tệ (khoảng 29 USD). Giá trị cao cùng nhu cầu lớn khiến cuộc đua trở nên khốc liệt, buộc xuất khẩu sầu riêng Việt Nam phải nâng cấp cả chất lượng lẫn thương hiệu để giữ chỗ đứng.
Cơ hội phục hồi từ vụ chính 2025
Dù tình hình nửa đầu năm còn nhiều khó khăn, Bộ Nông nghiệp vẫn kỳ vọng xuất khẩu sầu riêng Việt Nam có thể phục hồi vào vụ chính từ tháng 8-10/2025. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là:
-
Nông dân và doanh nghiệp thay đổi tư duy sản xuất.
-
Đảm bảo quy trình canh tác chuẩn quốc tế.
-
Kiểm soát chặt chẽ khâu thu hoạch, bảo quản và vận chuyển.
Đây là bước đi cần thiết để giữ vững thị trường Trung Quốc – nơi tiêu thụ tới 90% lượng sầu riêng xuất khẩu của Việt Nam.
Ý kiến chuyên gia: Lời cảnh tỉnh về sự phụ thuộc
Ông Nguyễn Thành Trung, giảng viên Đại học Fulbright Việt Nam, nhận định:
“Việc Trung Quốc thắt chặt nhập khẩu là hồi chuông cảnh báo về sự lệ thuộc vào một thị trường. Người trồng và thương lái Việt Nam cần đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Năm nay có thể bị ảnh hưởng nặng, nhưng đây cũng là cơ hội để ngành hàng nhìn lại và nâng tầm năng lực cạnh tranh.”
Điều này cho thấy, thay vì chỉ dựa vào thị trường Trung Quốc, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam cần mở rộng sang các nước khác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và EU – nơi nhu cầu trái cây nhiệt đới đang gia tăng.
Kết luận
Nửa đầu năm 2025, việc Trung Quốc siết chặt nhập khẩu khiến xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sụt giảm đáng kể. Song trong thách thức luôn có cơ hội: đây là thời điểm vàng để nông dân và doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình sản xuất, hướng tới tiêu chuẩn quốc tế, đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc và nâng cao giá trị thương hiệu sầu riêng Việt Nam.